Archibelge!

Sofie Benoot, Gilles Coton & Olivier Magis

Info

a 3 episodes documentary series by Sofie Benoot, Olivier Magis & Gilles Coton, in coproduction with Playtime Films, VRT-Canvas, RTBF.
With support from the Flanders Audiovisual Fund, Screen Flanders and Enterprise Flanders, le centre du Cinéma et de l'audiovisuel de la Fédération Wallonie-Bruxelles, Wallimage/ Bruxellimage and the Media Programme of the European Union


‘Archibelge!' is a three-part creative documentary (3 x ‘52) that takes an unusual look at the thought behind and the lifestyle of people living in everyday Belgian architecture. We travel through the countryside and through towns until we reach the Belgian coast in search of unusual buildings seen through the eyes of people who use them on a day-to-day basis.

Credits

1 / BRUSSELS LOOKING FOR IDENTIY

directed by: Olivier Magis
written by: Gilles Coton, Sofie Benoot,Olivier Magis et Frederik Nicolai
DOP: Joachim Philippe, Jean-Francois Metz & Jonathan Wanyn
edited by: Mathieu Pierart & Tom Denoyette
sound engineers: Rainier Buidin & Guillaume Berg

2 / BELGIAN ROADS

directed by: Sofie Benoot
written by: Gilles Coton, Sofie Benoot et Frederik Nicolai
DOP: Jonathan Wanyn
edited by: Tom Denoyette
sound engineers: Gedeon Depauw et Kwinten Van Laethem

3/ WITH A VIEW AT THE SEA


directed by: Sofie Benoot
written by: Gilles Coton, Sofie Benoot et Frederik Nicolai
DOP: Grimm Vandekerckhove
edited by: Tom Denoyette
sound engineers: Kwinten Van Laethem

Press

Preview Archibelge in De Wereld Draait Door (6 mei 2015 - VARA)

Trouw (Nederland)
Het valt niet mee om Belg te zijn. Dat vermoedde u waarschijnlijk al, maar het is nu dubbel en dwars bevestigd door de tv. Er wonen de dikste mensen, en het is de lelijkste staat ter wereld. Over dat laatste ging het in ‘De wereld draait door’. Aanleiding was een nieuwe serie op Canvas: ‘Archibelge, het lelijkste land’.
Die reeks trapte overigens genuanceerd af. Brussel (want daar draaide aflevering één om) is een spiegel van de menselijke ziel, vond schrijver Thierry Demey. “De stad reflecteert de dingen die ons optrekken en die ons neerhalen.”
In ‘DWDD’ legde NRC-hoofdredacteur Peter Vandermeersch uit waarom het in zijn vaderland zo’n ratjetoe aan bouwstijlen is. “België is altijd bezet geweest, en daardoor hebben wij totaal geen idee van publieke ruimte. Mijn woning is modern, maar die van mijn buurman is opgetrokken in Oostenrijkse stijl.”
Volgens Vandermeersch is het ergste scheldwoord voor een Brusselaar ‘architect’. “Omdat zij onze hoofdstad hebben beroofd van haar sociale weefsel en haar identiteit.”Auteur Dimitri Verhulst kwam met een praktisch voorstel: “We moeten onze lelijkheid uitventen als toeristische troef.”
Waarom is het zo troostend om te kijken naar Vlamingen op tv? Niet alleen omdat zij zo schoon spreken, om het maar even op z’n Vlaams uit te drukken, maar ook vanwege hun berusting, zelfspot en relativering. Ze aanvaarden het menselijk tekort met een gelaten glimlach. “Je kan de aanblik van lelijke bouwkunst vermijden door er zelf in te gaan wonen”, klinkt het in ‘Archibelge’. Ach, in een land waar ‘architect’de ernstigste beschimping is, kan het nooit slecht toeven zijn.

Het geluk van bouwen naar eigen inzichten (Hans Beerekamp - NRC Handelsblad (Nederland) 7 mei 2015
Het heeft vaak iets ongemakkelijks, die pogingen om de verschillen tussen België en Nederland te verklaren – alsof een gemeenschappelijke taal een automatisch gedeelde cultuur zou impliceren.
Gisteren knetterde het in maar liefst twee talkshows: op basis van een weinig overtuigend rapport werd in Pauw de verwachting uitgesproken dat van zeven Europese landen Nederland het laagste en België het hoogste percentage vrouwen met overgewicht te wachten stond. De dictatuur van de frituur? Een paar centimeters lengte minder? Nee, bioloog Midas Dekkers vermoedde dat het verschil te maken zou hebben met katholicisme versus protestantisme, want we kennen allemaal pastoors met een dikke buik en graatmagere dominees.
Grappig is ook dat in zulke beschouwingen altijd de onuitgesproken vraag ligt besloten naar morele superioriteit. Toch was ik heel blij met de aanwezigheid van twee Vlaamse romanschrijvers en een journalist in De Wereld Draait Door om de vraag te beantwoorden of België echt het lelijkste land ter wereld is. De aanleiding vormde namelijk een documentaireserie op Canvas waarin die stelling daadwerkelijke ter discussie staat. En Archibelge, een Waals-Vlaams-Brusselse coproductie van regisseur Olivier Magis, kan niet genoeg publicitaire aandacht krijgen.
In drie delen (Brussel, de kust en de steenwegen op het platteland) verkent Magis de eigenaardigheden van de bebouwing van zijn land. Het aangename is dat de vormgeving – een grabbelton van archiefbeeld, interviews, utopische pleidooien, soms bijna abstracte plaatjes van gevels en interieurs – net zo eclectisch en surrealistisch aandoet als het onderwerp.
Brussels straatbeeld in ‘Archibelge’ (Canvas). Want meer nog dan de anarchie van de burger die zijn overheid niet vertrouwt en al sinds Poelaert het enorme Justitiepaleis in Brussel bouwde van ‘architect’ een scheldwoord maakte, is het eigenzinnige bouwen een kwestie van surrealisme, meer Magritte en Hergé dan opstandigheid. De Duitse kunstenaar David Helbich, die ongerijmde Belgische straatbeelden verzamelde, beschrijft het gevoel in het eerste, Brusselse deel van Archibelge : „Niemand heeft hier ooit opgeruimd, voordat je komt.” Dat is niet wat huisdichter Nico Dijkshoorn in DWDD „de schoonheid van goudeerlijk, ontroerend verval” noemt, maar een weldadige afwezigheid van de Nederlandse behoefte aan ordening, aanharken en van bovenaf stroomlijnen.
Individualisten, ongeacht hun paspoort of religie, worden altijd gelukkig, als ze de grens overschrijden en de kasseistroken, de rails van allang niet meer rijdende trams, de reclameborden en de lintbebouwing weer voor zich zien oprijzen.
Wat ik ook leerde van Archibelge is dat Brussel door veel mensen van buiten de stad als vies en gevaarlijk ervaren wordt: niet omdat dat zou kloppen, maar omdat voorstadbewoners net als overal elders de Stad vrezen. En ook dat er nu al zoiets bestaat als ‘de Bakfietsvlaming’, die zich wel in de nieuwe stadsomgeving waagt. Misschien eet die ook meer ‘groentjes’ dan sauce tartare.

Humo -review aflevering Brussel op zoek naar zichzelf
En toch. 'Het lelijkste land': zo luidt de ondertitel van 'Archibelge'. Een naamgeving waar vast wel enige zin voor drama is bij komen kijken, maar in de eerste aflevering van het drieluik werd er alvast weinig aan ironie gedaan. Brussel, hoofdstad van onze gemeenschappelijke morzel, werd als eerste onder de loep gehouden. En dat er in good old Broekzele weinig schilderachtigs te bekennen valt, hoeven we u vast niet te vertellen. De doorsnee Belg is dan ook bekend met Brussel, zo werd uitgelegd, maar dan als transitplaats - als koppelteken in de vleugellamme term 'woon-werkverkeer'.
Brussel is een stad op zoek naar zichzelf, klonk het in de voiceover. Aan de basis lag naar verluidt Leopold II, die Brussel wou volbricoleren als de hoofdstad van zijn imperium, maar geen eigen stijl had - toen je het vernam ging je die Leopold nog minder vinden deugen dan al het geval was. Opgewekt werd je niet van 'Archibelge': België was een ongeluk van de wereldgeschiedenis, zonder eigen identiteit. Een melting pot van buitenlandse invloeden was het accidentele gevolg, en al die invloeden hadden ook hun eigen bouwstijl meegebracht. We zagen ze uitgebreid voorbijkomen in 'Archibelge', stillevens in hoofdstedelijk grijs - pas als er iemand door het beeld liep, besefte je dat je niet naar een foto zat te kijken.
Zo kwam het dat in de jaren zeventig Brussel twee eigen WTC-torens kreeg. 'Naar Amerikaans model', sprak zo'n pief opgetogen in zwart-wit. Het vooruitgangsoptimisme straalde ervanaf. Dat optimisme hield toen ook in dat zo'n 14.000 mensen moesten verhuizen om plaats te maken voor de torens. Eén van hen was onder auspiciën van de camera teruggekeerd naar de torens, die zo'n veertig jaar later heel wat minder optimisme stonden te verkondigen. 'Dit zou de wijk van de toekomet worden, vertelden ze ons', zo zuchtte ze. De gangen rondom haar waren leeg, en ze leek zich bekocht te voelen.
Toen daagde het: 'Archibelge: het lelijkste land' ging niet per se over spuwlelijke bouwsels, maar ook vooral over de schepsels die zich er op dagelijkse basis tussen voortbewegen - u en wij - en wat die bouwsels te zeggen hebben over wie ze er neergepoot heeft.
Voor wie zat te kijken om gewoon te lachen met lelijke huizen vertoonde de eerste aflevering van 'Archibelge' wellicht iets te veel zijsprongetjes, maar wie tussendoor iets wou bijleren over zichzelf bleef gewoon waar hij was - in een niet nader genoemde sofa, in het lelijkste land.
Quote
'De Brusselaar is niet gecultiveerd. Maar dat is niet zijn schuld, hij hééft gewoon geen cultuur'.


DeMorgen -review uitzending De Wereld Draait Door
"Onze architectuur is onze meest geslaag