KONGO

Samuel Tilman

Info

Een documentaire film van Samuel Tilman , in coproductie met Eklektik, VRT-Canvas, RTBF, ARTE met steun van Vlaams Audiovisueel Fonds, Wallimage, centre du cinéma de la communauté française de la Belgique.
 
Black Heart, White Man wordt de eerste langspeeldocumentaire over 500 jaar koloniale en postkoloniale aanwezigheid in Centraal-Afrika, en meer bepaald in Congo, de meest begeerde regio van het zwarte continent. Het verhaal wordt verteld aan de hand van nooit eerder getoonde archiefbeelden en originele animatiesequenties. Aanleiding is de 50ste verjaardag van de Congolese onafhankelijkheid in 2010.

Credits

REGISSEURS: SAMUEL TILMAN, DANIEL CATTIER, ISABELLE CHRISTIAENS, JEAN-FRANÇOIS BASTIN

SCENARISTEN: SAMUEL TILMAN, DANIEL CATTIER, ROBERT NEYS, ISABELLE CHRISTIAENS,
JEAN-FRANÇOIS BASTIN

DOCUMENTALIST: FLORENCE RASMONT
ARTISTIC DIRECTOR:    BRUNO WOUTERS, DIRK HENROTAY
MONTEUR BEELD: THOMAS VANDECASTEELE    
IT MANAGER: JÉROME DUBAQUE    
POSTPRODUCTION: WALKING THE DOG BVBA, ANTON ROEBBEN
STUDIO ANIMATIONS: WALKING THE DOG BVBA, ANTON ROEBBEN
BG/SB: PRISCILLA PEETERS, ELIE KLIMIS
ANIMATOREN: PIETER VANLUFFELEN, JORIS BERGMANS, MICHELE DE FEUDIS, SIMON DUPUIS
DESIGN: PASCAL VERMEERSCH
MUZIEK: PIERRE DE SURGÈRES, YANN-ELIE GORANS

GEDELEGEERDE PRODUCENTEN:  OFF WORLD (VL), ERIC GOOSSENS & EKLEKTIK PRODUCTIONS,
NICOLAS DE BORMAN

Press

DE STANDAARD, woensdag 26 mei 2010, 17u00

Auteur: (Bert Bultinck – chef opinie)

Kongo - Black Heart, White Men
Schooltelevisie is goede televisie, al werd die vroeger altijd te vroeg uitgezonden. Met 'Kongo', een ambitieuze tv-reeks over de geschiedenis van het gelijknamige Centraal-Afrikaanse land, komen Canvas, RTBf, Arte
Belgique, het Afrikamuseum, Belgavox (en al diegenen die voorts nog als co-producer optraden) eindelijk tegemoet aan onze wensen.
De eerste aflevering belichtte de in vele opzichten nogal duistere periode 1510-1908. Duister, want niet alleen tierde de slavernij en de daaruit volgende mensonterende uitbuiting en vernietiging welig, echt veel bronnenmateriaal is er over die vroegste episode in de geschiedenis van het Centraal-Afrikaanse heart of darkness ook niet te vinden.
De makers kondigden met enige trots aan dat er aan de reeks een jaar onderzoek is voorafgegaan, maar wat vooral opviel was de aandacht die aan de vorm is besteed. Foto's van het zestiende- eeuwse Congo zijn vanzelfsprekend niet voorhanden, om van filmpjes nog maar te zwijgen. Om toch enige levendigheid in het
verhaal te stoppen werden dan maar een aantal animatiefiguren gebruikt.
Zo konden we niet alleen kennismaken met een lippende Duarte Lopez - als incarnatie van de zestiende-eeuwse Portugese slavenhandel - en een niet minder vrolijk bekkende Tippo Tip, de beruchte Arabische slavendrijver en plantage-eigenaar, die lange tijd de plak voerde over grote delen van Oost-Congo. Voor elk personage trad een andere stem aan en zo werd de docu geregeld een mix van hoorspel en poppenkast, met daarnaast de stem van Vic Dewachter die off-screen het historisch theater overschouwde. Vreemd was wel dat de synchronisatie toch niet helemaal tip-top was verlopen - of misschien waren de mondbewegingen wel aan Franse teksten aangepast? In alle geval liep Leopold II regelmatig klankloos mondbewegingen te maken, en dat moet in zijn tijd toch wel anders geweest zijn.
Dat is geen detail in een documentaire die het voor de rest van historische accuratesse en didactische vaardigheden moet hebben. De eerste aflevering van 'Kongo' moest niet alleen zeer veel geschiedenisoverbruggen, ze kon ook niet inhaken op ankerpunten die bij het bredere publiek misschien toch bekend zijn. Bovendien was de beslissing om geen interviews met historici in te lassen niet noodzakelijk de beste: zo'n interventies hadden wat ruimte kunnen maken voor andere perspectieven en voor wat meer diepgang. Het had wellicht ook de luchtige tekenfilmstijl - soms doet het allemaal net iets te veel aan Kuifje denken - wat extra spankracht kunnen geven. In de komende afleveringen - met de moord op Lumumba of de nog altijd voortdurende slachtingen in de Kivu's - zullen er niet alleen veel meer filmpjes voorhanden zijn, het wordt welllicht ook makkelijker omdat niet alles nog moet worden uitgelegd.
De definitieve documentaire over de geschiedenis van Congo is dit niet: daarvoor is de toon toch iets te jeugdig en wordt te veel complexiteit uit de weg gegaan in functie van een rechtlijnig verhaal.
Maar 'Kongo' is zeker wél een interessante bijdrage in de stroom aan reportages, boeken en tentoonstellingen die in dit jubileumjaar op ons afkomen.


DE TIJD - THOMAS PEETERS,06:00 - 25 mei 2010

Congo als tekenfilm
Vlamingen, Walen en Brusselaars maken
driedelige documentaire


Een animatiefilm over 500 jaar kolonisatie en een halve eeuw onafhankelijkheid van Congo. Zo kun je een beetje kort door de bocht misschien - de driedelige documentaire reeks ‘Kongo’, waarvan de eerste aflevering van-avond op Canvas te zien is, samenvatten. ‘Kongo’ wekt in drie afleveringen de tragische geschiedenis van onze ex-kolonie tot leven met beeldmateriaal uit de belangrijkste Belgische archieven. Figuren en episodes
waar-over geen beeldmateriaal werd gevonden, zijn zo waarheidsgetrouw mogelijk nagebootst met animatiebeelden.
38 minuten van de 156 minuten durende documentaire, die tot stand is gekomen met 250. 000 euro taxshelter-geld, bestaat uit tekenfilmbeelden.
‘Kongo’ is een Belgisch project, gedragen door de VRT en de RTBf en geproduceerd door het Vlaamsedocumentairebedrijf Off World - bekend van de reeks ‘Hoge Bomen’ op Canvas - en het Waal-se
productiehuis Eklektik. Voor het gebruik van animatie is een beroep gedaan op de Brusselse animatiestudio Walking The Dog. ‘De animatiesequenties wek-ken sleutelpersonages van wie we geen archiefbeelden terug vonden tot leven’, zegt Eric Goossens van Off-world. ‘Ze verlenen de documentaire een artistieke en soms ludieke benadering, zonder dat we de historische correctheid in gevaar brengen.’ Je hoort de tekenfilmfiguurtjes retroactief praten, alsof ze getuige zijn van hun eigen geschiedenis. Het is archiefmateriaal als kijker even wennen, maar de combinatie van archiefmateriaall en animatie werkt drempelverlagend.
Bezetting De eerste aflevering van de docu-fictiereeks beschrijft de grote stappen van de Europese koloniale bezetting van Congo. De makers volgen het spoor van een aantal Portugese, Franse, Belgische en Afrikaanse pioniers bij de eerste belangrijke stappen in de Europese kolonisatie van Congo. Van de bezetting van de Portugezen in de 16de eeuw tot de heerschappij van Leopold II in de 19de eeuw.
In de tweede episode zien we hoe Leopold II, bedolven onder de kritiek, in 1908 de Onafhankelijke Kongo-Vrijstaat afstaat aan België. In een mozaïek van portretten verkent deze aflevering hoe zwarten en blanken met hun daden of ideeën een belangrijke rol hebben gespeeld in de geschiedenis van Belgisch Kongo. De
laatste aflevering begint met de abrupte onafhankelijkheid van Congo in 1960 en de moord een half jaar later op Patrice Lumuba. De documentairemakers laten de vermoorde eerste minister vertellen over het bewind van Mobutu en Joseph Kabila. De eerste aflevering van ‘Kongo’, van-avond om 22. 05u. op Canvas.


 
P-magazine

Kongo in tekenfilmpjes

 
In de eerste aflevering (25/5) van een nieuwe driedelige docureeks op Canvas zag u het misschien: Congo –met K, in de reeks- wordt op wel erg aparte wijze voorgesteld, geheel en compleet met tekenfilmpjes, of beter: animatiesequenties. “Het gebruik van animatie verleent dit project een originele, artistieke en soms ludieke benadering,” klinkt het bij de producenten van Eklektik Productions. De animaties, gemaakt door de Brusselse studio Walking the dog, zijn bedoeld om sleutelpersonages in Kongo als het ware als getuigen van hun eigen geschiedenis op te voeren. “Voor elk personage werd een reeks foto’s van de betrokken persoon geselecteerd op verschillende momenten van diens leven. Daarna hebben we getracht om uit deze portretten de meest opvallende trekken te destilleren, en over te brengen in een gezuiverde grafische weergave van grijze schaduwbeelden.” Voor dat werk waren maanden tijd, vijf documentalisten en een tiental animatoren nodig.

Op 1 juni kunt u het resultaat bewonderen in aflevering twee van drie, De tijd der illusies, over de halve eeuw nadat Leopold II zijn privé-eigendom Kongo-Vrijstaat overdroeg aan België. Op 8 juni is er dan de slotuitzending. (KBZ)

Director

RÉALISATION

Nuit Blanche, court-métrage en préparation.

Black Heart, White Men (500 ans de convoitise) série documentaire consacrée à l'histoire des relations entre le Congo, la Belgique et le reste du monde - du XIXème siècle à aujourd'hui -  comprenant 3 épisodes de 52 minutes et 1 épisode de 90 minutes.

Voix de Garage, court-métrage de fiction, Eklektik Productions, 2007.
Prix du meilleur Premier Film au Festival du Film Indépendant de Bruxelles.
Sélectionné au Festival « Le Court en Dit Long » à Paris ; Cinéma Tout Ecran (Genève) ; Media 10/10 (Namur) ; Festimages (Charleroi) ; FEC Reus (Espagne) ; Belgrade Documentary and Short Film Festival, Fête du Cinéma Belge, Festival International du Court-métrage de Bruxelles (Prix du Public), Festival de Cabourg (Swann d’or), Festival Juste pour rire à Montréal..…

ANSS,  Une lutte Ordinaire, Documentaire, 52 minutes, Eklektik Productions, Fondation Aedes, DGCD. Portrait d'une association de femmes vivant avec le sida à Bujumbura, au Burundi. Ventes RTBF-TV5. 2006.

Mfumu Matensi, l’oncle missionnaire, Documentaire, 52 minutes, Eklektik Productions, CBA, Belgavox, le Fil Brun. Ventes télévisuelles : Belgique, France, Canada, RFO. 2004.
Victor Mertens, Mfumu Matensi de son nom congolais, est le plus vieux missionnaire jésuite blanc encore en vie au Congo. Mfumu Matensi est le point de vue d’un jeune homme sur le destin hors du commun d’un des derniers témoins de sa génération.
Festival International d’Amiens, Festival International de Namur, Festival International du film Indépendant de Bruxelles, Festival FIPA, Rétrospective Henri Storck (Musée du Cinéma).

T’es où, court-métrage, 14 minutes, vidéo 2001

Oxford 1999, Documentaire, journal vidéo première partie. 2000



SCÉNARIO

Ca Rend Heureux, coscénariste, long métrage de Joachim Lafosse. 2006
Deuxième réalisation de Joachim Lafosse après un premier long-métrage "Folies privées" très remarqué, "Ca rend heureux" nous fait découvrir une ville - Bruxelles - et la réalité sociale d'une génération à travers l'histoire d'un tournage fauché.
-    Festival de Locarno - sélection officielle
-    Prix du Public au Festival International de Bruxelles.
-    Grand Prix du Jury au Festival Premier Plan à Angers.
-    Festivals de Téhéran, Rouen, Moscou, Braunschweig, Cabourg, Ouidah, Bourges, Mons, Iran, Canada…



PRODUCTION

Sélectionné pour « Producers on the move » Cannes 2007

Ca Rend Heureux, long métrage de Joachim Lafosse. 2006
Un aller simple? documenatire de Cathy Minjung, 2007
Home Delivery documentaire de Christine Tournadre, en coproduction avec Speakeasy Docs.      2007 – Vente RTBF
Première Nuit , court métrage d’Olivier Meys. Tournage fin janvier 2008.
Dimanche Soir, court-métrage de François Pirot. Tournage en 2008.
Mobil-Home, long-métrage de François Pirot, en développement



THÉÂTRE

Ecriture :

Révolution, 2008
La dernière Heure, 2006
Le Treizième Nègre, 2004
Triptyque , 2003.
On vit peu, mais on meurt longtemps, 2000


Ecriture et mise en scène :

A Genoux, 2003
Prix du théâtre 2003, « meilleur Seul en Scène » ; Balsamine, Théâtre des Doms, Centre culturel d’Uccle.
John et les wonderfuls, 2001,  Café théâtre, Cercle St Anne.
Les Fléaux , 2000 - Théâtre de la Toison d’Or.
Prix du jury et du Public, Festival international du Rideau de Bruxelles.
Sélection Prix Coluche – Montrouge - Francve
Les Bofs, 1997, Ecuries de la maison haute.
L’importance d’être constant, d’Oscar Wilde, 1996. Salle Delvaux.


COMÉDIEN

L